IN BEELD


Koloniehuisjes knipogen naar het verleden

tekst: Rens Groenendijk

foto: B+O Architecten/Rene de Wit


Straatarme mensen emigreren naar Drenthe om een nieuw bestaan op te bouwen

Tweehonderd jaar geleden begon een uniek sociaal experiment: straatarme mensen uit de grote steden konden emigreren naar Drenthe, om een nieuw bestaan op te bouwen in de agrarische sector. Ze werden gehuisvest in eenvoudige woninkjes. B+O Architecten uit Meppel heeft koloniehuisjes ontworpen die qua uiterlijk sterk lijken op de oerversie, maar ze zijn wel voorzien van zeer duurzame techniek, met een aardwarmtepomp, zonnecollectoren en een zonnecelinstallatie.

Sinds 2012 zijn er al 34 koloniehuisjes gebouwd door Bouwbedrijf Broekman, en zijn er nog 27 beschikbaar op verschillende locaties waar ooit koloniewoningen hebben gestaan.


De Stichting Maatschappij van Weldadigheid, opgericht door generaal (en idealist) Johannes van den Bosch, ging destijds voortvarend te werk in het noordwesten van Drenthe. Op door de stichting aangekochte heidevelden werden huizen, boerderijen, scholen, fabrieken, kerken, bejaardenhuizen en winkels gebouwd. Behalve een huisje en een stukje grond kregen de kolonisten ook kleding en inventaris (die ze moesten terugverdienen). Er golden strenge regels, met onder meer verplichte kerkgang en een alcoholverbod.


In totaal zijn er 432 koloniehuisjes gebouwd, langs rechte wegen, op afgepaste afstanden van elkaar. In de periode 1818-1921 zijn circa 80.000 mensen naar het Drentse platteland geëmigreerd, vrijwillig en gedwongen. Het idealistische plan is uiteindelijk verwaterd, de opstallen werden voor een deel aan de overheid verkocht, maar de stichting beheert nu nog een groot deel van het gebied, gefinancierd door de opbrengst van de erfpacht van de grond waarop de nieuwe huizen zijn en worden gebouwd.


De Koloniën van Weldadigheid zijn genomineerd voor een status als UNESCO-werelderfgoed. Op 1 mei is in Frederiksoord het Museum De Proefkolonie geopend, over de historie van de stichting en de bewoners door de jaren heen. Bouwbedrijf Broekman is in maart uitgeroepen tot het duurzaamste bedrijf van Drenthe omdat het in Wilhelminaoord twee ‘Koloniewoningen van de Toekomst’ ontwikkelt, zonder nutsaansluitingen. Het hemelwater wordt opgevangen en gezuiverd tot drinkwater, het riool gaat door een IBA-systeem (Individuele Behandeling van Afvalwater) en energie wordt opgeslagen en opgewekt met behulp van waterstof.

Vond u dit artikel interessant genoeg om te delen?